KẾT QUẢ CHẨN ĐOÁN BỆNH VI RÚT HẠI LÚA Ở PHÍA BẮC
Ngày đăng : 18/08/2017

VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VN

VIỆN BẢO VỆ THỰC VẬT 

Số:   199   BC/BVTV-KH&HTQT

 

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

 

Hà Nội, ngày 18 tháng 08 năm 2017 

                                                        Kính gửi: Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

  

 

                                              BÁO CÁO KẾT QUẢ CHẨN ĐOÁN BỆNH VI-RÚT HẠI LÚA

                                      (Bệnh vi rút hại lúa tại các tỉnh miền Bắc và miền Trung, vụ Hè thu và vụ Mùa 2017)

 

Trong vụ lúa Hè thu  và vụ   Mùa 2017 dịch bệnh vi-rút hại lúa đã xuất hiện trở lại và bùng phát thành dịch, một số tỉnh đã phải công bố dịch và thành lập Ban chỉ đạo phòng chống dịch.  Trước nguy cơ này, Viện Bảo vệ thực vật (BVTV) đã đi điều tra, đồng thời phối hợp với các Chi cục Trồng trọt và BVTV các tỉnh để thu thập, chẩn đoán bệnh sớm nhằm đưa ra các khuyến cáo phù hợp cho mỗi địa phương. Viện đã  điều tra và thu thập được các dạng triệu chứng điển hình của các bệnh vi-rút trên lúa và giám định được các bệnh vi-rút sau:

Bệnh vàng lụi (Rice yellow stunt virus, RYSV) hay còn gọi vàng lá di động hoặc vàng lá tạm thời (Rice transitory yellowing virus, RTYV) do rầy xanh đuôi đen (Nephotettix virescens) làm môi giới truyền bệnh và truyền bệnh theo cơ chế bền vững. Bệnh đã từng gây hại phổ biến và bùng phát dịch cục bộ tại huyện Hiệp Hòa - Bắc Giang trong vụ Mùa của các năm 2009, 2010, 2013, 2014 và rải rác cùng kỳ ở nhiều địa phương khác nhưng nhẹ hơn. Vụ Mùa 2017,  bệnh tiếp tục xuất hiện và gây hại tại huyện Hiệp Hòa - Bắc Giang, một số xã thuộc tỉnh Bắc Ninh, Hà Nội và nhiều địa phương khác.

Bệnh lúa lùn sọc đen phương Nam (Southern rice black-streaked dwarf virus, SRBSDV) do rầy lưng trắng (Sogatella furcifera) làm môi giới truyền bệnh và truyền bệnh theo cơ chế bền vững. Năm 2009 (Vụ Hè thu và vụ Mùa) bệnh lần đầu tiên xuất hiện và đã gây thành dịch hại nghiêm trọng cho sản xuất lúa của 28 tỉnh/thành phố khu vực miền Bắc và miền Trung. Phú Yên là tỉnh xa nhất về phía Nam đã ghi nhận sự xuất hiện và gây hại của bệnh này. Vụ Mùa năm 2010, bệnh tiếp tục gây hại nhưng được quản lý tốt nên từ đó đến trước tháng  6 năm 2017, không ghi nhận được sự xuất hiện của bệnh lúa lùn sọc đen phương Nam trên đồng rộng.

Với sự bùng phát nhanh của bệnh và mật độ rầy lưng trắng (RLT) trên đồng ruộng ở một số tỉnh là rất cao (Bản tin của Đài Truyền hình Hải Phòng ngày 8/8/2017 cho biết, hiện nay toàn tỉnh có gần 3.000 ha bị nhiễm rầy lưng trắng lứa 5, mật độ trung bình từ 250 – 300 con/m2, có nơi từ 1200 – 1500 con/m2, cá biệt có những ruộng mật độ rầy lưng trắng lên đến 3000 con/m2. So với cùng kỳ năm 2013, mật độ RLT xuất hiện 5 con/m2  đã gây hại lớn đến sản xuất lúa ở nhiều tỉnh, thì tại thời điểm này mật độ RLT ở Hải Phòng cao gấp 720 lần so với năm 2013). Trước yêu cầu  cấp bách của nhiều địa phương trong việc giám định bệnh, Viện Bảo vệ thực vật đã thu thập, nhận mẫu từ các địa phương gửi về để giám định bệnh, kết quả như sau:

 

Địa điểm

thu thập mẫu

Giống lúa

GĐST

Triệu chứng

Kết quả giám định bệnh

LXL (RGSV)

LLC (RRSV)

LSĐPN (SRBSDV)

VL (RYSV)

  1. 1.      Tam Dương, Vĩnh Phúc (Giám định ngày 25/7/2017)

Đồng Tĩnh (VP-1)

 

Đứng cái - làm đòng

Cây cao, lá vàng hoặc khảm vàng – vàng từ lá dưới lên, vàng từ chóp lá xuống và từ ngoài mép lá vào trong khi gân lá vẫn còn xanh, ruộng có TLB ~100% xen kẽ ruộng có TLB <10%

0

0

0

+

Đạo Tú (VP-2)

0

0

0

+

Thanh Vân (VP-3)

0

0

0

+

  1. 2.      Nghệ An (Giám định ngày 04/8/2017)

NA-1

 

Đứng cái – làm đòng

Cây thấp lùn, còi cọc, lá cứng, xanh đậm, một số lá xoắn hoặc xoắn đầu lá

0

0

+

0

NA-2

0

0

+

0

  1. 3.      Hà Tĩnh (Giám định ngày 07/8/2017)

HT-1

 

Đầu trỗ

Cây thấp lùn, còi cọc, nhánh gầy và cứng, lá xanh đậm, xoắn lá hoặc xoắn đầu lá, cháy khô đầu lá, gân lá gồ ghề, bông trỗ không thoát, đen lép hoàn toàn. Mẫu HT-2 có sọc đen ở lóng thân

0

-

+

0

HT-2

0

-

+

0

  1. 4.      Hải Phòng (Giám định ngày 07/8/2017)

Đại Điền An Lão (AL-1.2)

BC-15

Đứng cái - làm đòng

Cây cao, một số lá xanh đậm, gân lá nhăn

-

-

+

-

Tân Viên, An Lão (AL-1.3)

BC-15

Cây lùn, lá xanh đậm, xoắn đầu lá

-

-

+

-

Ly Câu,

An Lão (AL-3.3)

Bắc Hương

Cây lùn, lá cứng, xanh đậm, một số lá vàng

-

-

+

-

Tân Viên, An Lão (AL-3.4)

Bắc Hương

Cây lùn tịt, lá vàng từ chóp lá và từ mép lá vào

-

-

+

+

Thủy Nguyên (TN-1.1)

Nam Ưu 209

Cây lùn, lá xanh đậm, lá cứng, xoắn đầu lá

-

-

+

-

Thủy Nguyên (TN-2.1)

 

Nam Ưu 209

Cây cao, lá cứng, lá vàng , gân lá nhăn

-

-

+

-

  1. 5.      Phú Thọ  (Giám định ngày 07/8/2017)

Sơn Vy, Lâm Thao (PT-1)

Nhị Ưu 838

Đứng cái - làm đòng

Cây cao, phiến lá vàng hoặc khảm vàng - vàng từ lá dưới lên, từ chóp lá xuống và từ mép lá vào, vàng toàn bộ cây hoặc chỉ một số dảnh

0

0

0

+

Sơn Vy, Lâm Thao (PT-2)

KD-18

Triệu chứng tương tự mẫu PT-1. Tất cả các cây đều vàng

0

0

0

+

Sơn Vy, Lâm Thao (PT-3)

Hương thơm

Triệu chứng tương tự mẫu PT-1

0

0

0

+

  1. 6.      Ninh Bình  (Giám định ngày 15/8/2017)

Kim Sơn, Ninh Bình (NB-1) 

Bắc Thơm số 7

Đẻ nhánh

Cây và các dảnh thấp lùn nặng, dảnh cứng, lá xanh đậm, đầu lá khô cháy và vàng, một số lá xoắn đầu lá, cổ lá rụt (không thoát cổ lá)

-

-

+

0

  1. 7.      Nam Định  (Giám định ngày 15/8/2017)

Đông Hải, Hải Hậu, Nam Định (NĐ-1)

Bắc Thơm số 7

Đẻ nhánh

Cây thấp lùn nhẹ, một số dảnh thấp lùn nặng và cứng, lá xanh đậm, đầu lá khô cháy và vàng, một số lá xoắn đầu lá, cổ lá rụt (không thoát cổ lá)

-

-

+

0

Hoành Sơn, Giao Thủy, Nam Định (NĐ-2)

Bắc Thơm số 7

Đẻ nhánh

Cây và dảnh lúa thấp lùn nặng, dảnh cứng, lá xanh đậm, đầu lá khô cháy và vàng, một số lá xoắn đầu lá, cổ lá rụt, một số lá có gân lá gồ ghề, lá ngắn

-

-

+

0

  1. 8.      Hải Dương (Giám định ngày 16/8/2017)

Hợp Tiến, Nam Sách, Hải Dương  (HD-1)

 

Làm đòng

 

Cây cao, một số lá biến vàng: phiến lá vàng hoặc khảm vàng. Các lá vàng từ lá dưới lên, vàng từ chóp lá xuống và từ mép lá vào. Có cây vàng toàn bộ các dảnh, cũng có cây chỉ vàng một số dảnh đẻ sau

0

0

0

+

An Lâm, Nam Sách, Hải Dương (HD-2)

Triệu chứng tương tự mẫu HD-1. Thêm: trên một số phiến lá có vết chích của rầy xanh đuôi đen.

0

0

0

+

Ghi chú:

GĐST: Gia đoạn sinh trưởng;  - : Âm tính; +: Dương tính; 0: Không giám định bệnh

 LXL (RGSV): Lùn xoắn lá; LLC (RRSV): Lùn lúa cỏ; LSĐPN (SRBSDV): Lùn sọc đen phương Nam; VL (RYSV): Vàng lụi

Kết luận

Kết quả giám định mẫu bệnh hại lúa của 8 tỉnh (Hải Phòng, Hải Dương, Nam Định, Ninh Bình, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Nghệ An và Hà Tĩnh) đã xác định được các bệnh vi rút hại lúa như sau:

Hải Phòng: mẫu bệnh dương tính với bệnh lùn sọc phương Nam là 5/6 mẫu giám định; bệnh vàng lụi 1/6 mẫu giám định.

Hải Dương, Vĩnh Phúc và Phú Thọ: 100% mẫu giám định đều dương tính với bệnh vàng lụi.

Nam Định, Ninh Bình, Nghệ An và Hà Tĩnh: 100% mẫu giám định đều dương tính với bệnh lùn sọc đen phương Nam

Trên đây là những thông tin cập nhật về tình hình bệnh lùn sọc đen phương Nam và bệnh vàng lụi hại lúa được Viện BVTV giám định và đã thông báo kết quả  đến các địa phương gửi mẫu. Mẫu của các tỉnh gửi về sẽ được giám định và cập nhật công bố trên Website: ppri.org.vn.   Viện BVTV xin trân trọng báo cáo và kính đề nghị Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam có ý kiến chỉ đạo cũng như cấp kinh phí để viện thu thập, giám định mẫu bệnh ở tất cả các tỉnh phía Bắc.

Xin trân trọng cám ơn!

 

Nơi nhận:

- Như trên                                                                          - Lưu VT, Phòng KH&HTQT

VIỆN TRƯỞNG

(Đã ký)

 

Nguyễn Văn Liêm

 

 

PHỤ LỤC

MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRIỆU CHỨNG MẪU LÚA BỆNH

 

Hình 1. Triệu chứng cây lúa nhiễm vi rút vàng lụi (Rice yellow stunt virus, RYSV). Trái: triệu chứng lá biến vàng, khảm vàng từ lá dưới lên, từ chóp là và mép lá vào và triệu chứng cổ lá phía ngọn xít lại. Phải: Triệu chứng lá biến vàng, khảm vàng (lá với số từ 1 đến 4) so với lá cây lúa khỏe (số 5 và 6).

 

Hình 2. Triệu chứng cây lúa nhiễm vi rút lùn sọc đen phương nam (Southern rice black-streaked dwarf virus, SRBSDV) thu tại Nghệ An (A), Hà Tĩnh (B), Hải Phòng (C) và Ninh Bình (D).

 

Các thông tin khác :
· MỘT SỐ TRAO ĐỔI VỀ HIỆN TRẠNG BỆNH VI-RÚT LÚA LÙN SỌC ĐEN PHƯƠNG NAM
· THÔNG BÁO KẾT QUẢ GIÁM ĐỊNH MẪU BỆNH HẠI LÚA TẠI HÀ NỘI
· Giới thiệu một số nguồn nấm ký sinh côn trùng có tiềm năng...
· Hội thảo tham vấn về tuyến trùng hại hồ tiêu, cà phê và kinh nghiệm phòng trừ tại Tây Nguyên
· THÔNG BÁO MỞ LỚP ĐÀO TẠO NGẮN HẠN VỀ CÔNG NGHỆ SINH HỌC
· THÔNG BÁO MỜI CHÀO HÀNG
· Chuyến thăm của đoàn cán bộ cao cấp của chính phủ Banladesh
· Chuyến thăm của đoàn cán bộ Viện BVTV tới Cục Bảo vệ thực vật
· Tình hình bệnh Vàng lá di động (VLDĐ) trên lúa vụ mùa năm 2013 tại Bắc Giang
· Hội thảo “ Quản lý ruồi đục quả diện rộng góp phần nâng cao chất lượng quả phục vụ xuất khẩu”
· Gặp mặt cán bộ hưu trí và cán bộ được điều động công tác mới