KẾT QUẢ ĐIỀU TRA SÂU ĐỤC LÁ CÀ CHUA NAM MỸ TẠI LÂM ĐỒNG
Ngày đăng : 31/08/2019

 Thông tin chung

        Sâu đục lá cà chua nam mỹ, Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae) được cho là có nguồn gốc ở Nam Mỹ và là một trong những sâu hại nghiêm trọng nhất trên cà chua (Desneux et al. 2010). Thiệt hại do sâu đục lá cà chua gây ra có thể lên tới 80-100% nếu không có biện pháp phòng chống kịp thời và hiệu quả.
Cuối năm 2006, T. absoluta được ghi nhận ở Tây Ban Nha và sau đó nhanh chóng lan rộng ra các vùng trồng cà chua ven biển Địa Trung Hải trồng trong nhà lưới và ngoài ruộng sản xuất với mật độ quần thể nhanh chóng đạt tới ngưỡng gây hại kinh tế (Desneux et al. 2010).
       Năm 2009, sâu hại này được ghi nhận lần đầu tiên ở Thổ Nhĩ Kỳ (Genc 2016). Năm 2011, sâu đục lá cà chua nam mỹ đã hiện diện ở Serbia. Đến năm 2013, loài sâu hại này đã xâm lấn đến các nước như I-rắc, Cô-oét, Li-băng, Ca-ta, Ả rập-Xê út, Các Tiểu Vương quốc Ả-rập và Yemen. Đến nay, đã có mặt ở hầu khắp các nước thuộc khu vực Trung và Tây Nam châu Á (Biondi et al., 2018). Sâu đục lá cà chua nam mỹ đã xâm lấn vào Nepal năm 2016. Sâu đục lá cà chua lần đầu tiên được ghi nhận hại cà chua và khoai tây tại Ấn Độ vào năm 2014 (Sridhar et al. 2014).
      Dựa trên những thông tin tham khảo từ các nghiên cứu đã công bố của các nước về sâu đục lá cà chua nam mỹ, những cảnh báo về sâu đục lá cà chua do Cục Bảo vệ thực vật từ đầu năm 2019 và gần đây là thông tin về việc phát hiện loài này trong mẫu cà chua nhập khẩu từ Trung Quốc qua cửa khẩu Lào Cai, Viện Bảo vệ thực vật đã tiến hành khảo sát ở vùng trồng cà chua của huyện Mộc Châu tỉnh Sơn La vào ngày 3 và 4 tháng 7 năm 2019 và huyện Mai Sơn, Mộc Châu ngày 24 tháng 7 năm 2019. Mẫu thu thập đã được xử lý, giám định tại Viện Bảo vệ thực vật. Kết quả giám định mẫu đã phát hiện loài sâu đục lá cà chua nam mỹ tại một số vùng trồng cà chua thuộc huyện Mộc Châu và xã Cò Nòi, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La.
      Sau khi xác định loài sâu đục lá cà chua châu mỹ xuất hiện và gây hại tại Sơn La, Viện Bảo vệ thực vật đã quyết định điều tra khảo sát một số vùng trồng cà chua tại Lâm Đồng. Từ ngày 16-18 tháng 7 năm 2019, Viện Bảo vệ thực vật đã cử bà Đào Thị Hằng, cán bộ Bộ môn Côn trùng, tham gia điều tra cùng với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng.

Thời gian và địa điểm điều tra khảo sát

Thời gian

Địa điểm

Người thực hiện

Chiều ngày 16/7/2019

Phường Xuân Thọ, tp Đà Lạt

Hằng (Viện BVTV)

Lan (Chi cục TT và BVTV Lâm Đồng

Ngày 17/7/2019

Xã Lạc Xuân, Quảng Lập, Huyện Đơn Dương

Xã Hiệp An, huyện Đức Trọng

 

Hằng (Viện BVTV)

Điệp (Chi cục TT và BVTV Lâm Đồng)

Trạm BVTV huyện Đơn Dương

Cán bộ khuyến nông xã Lạc Xuân

Ngày 18/8/2019

Xã Hiệp An, Liên Nghĩa, Hiệp Thạnh, huyện Đơn Dương,

Suối Thông B, xã Đạ Ròn, Tutra, huyện Đơn Dương

 

Hằng (Viện BVTV)


        Giống cà chua. Tại các địa điểm khảo sát, chúng tôi đã tiến hành điều tra trên các giống cà chua phổ biến ngoài sản xuất như cà chua Rita, cà chua Bip, cà chua bi (cà chíp) vàng, cà chíp socola,…
Ngoài cây cà chua, đã tiến hành điều tra khảo sát các vườn cà tím trên địa bàn. Cà chua, cà tím và các cây họ cà cũng là ký chủ của loài sâu đục lá cà chua nam mỹ.
        Điều kiện sản xuất: ruộng sản xuất thông thường, nhà kính, nhà lưới.
        Phương pháp điều tra thu thập mẫu và làm mẫu theo phương pháp của Viện Bảo vệ thực vật (1997).
        Để phân biệt các loài có một số đặc điểm giống với loài sâu đục lá cà chua nam mỹ, chúng tôi đã sử dụng các tài liệu mô tả đặc điểm của loài sâu này như APHIS 2010, Desneux et al. 2010. Đối với các mẫu nghi ngờ chúng tôi tiến hành đọc trình tự đoạn gen ty thể barcoding COI để khẳng định kết quả phân loại.
       Kết quả điều tra
      Bước đầu chúng tôi chưa ghi nhận sâu đục lá cà chua nam mỹ tại các điểm điều tra thuộc tỉnh Lâm Đồng. Ghi nhận sâu non ngài đục củ khoai tây Phthorimaea operculella [Lepidoptera: Gelechiidae] trên một số cây khoai tây mọc rải rác trên bờ cỏ của trang trại Công ty Lộc Trời, phường Xuân Thọ, thành phố Đà Lạt. Mẫu thu được là sâu non đục trong lá cây khoai tây (hình 1 & 2). Tại thời điểm điều tra không phải là thời vụ trồng khoai tây nên không tiến hành điều tra trên cây trồng đại trà.

hình 1. Sâu non ngài đục củ khoai tây thu thập tại Lâm Đồng ngày 16/7/2019

 

Hình 2. Lá khoai tây bị hại do sâu non ngài đục củ khoai tây


Sâu đục củ khoai tây_Lâm Đồng (COI)
GTGACCAAAAAATCAAAATAAATGTTGGTATAAAATTGGATCTCCTCCCCCAGCAGGATCAAAAAATGATGTATTTAAATTACGATCTGTTAAAAGTATTGTAATGGCTCCAGCTAATACTGGTAAAGATAGTAAAAGTAAAAGAGCTGTAATACCAACAGCTCATACAAATAATGGTATTTGGTCAAATGAAAGTCCATTAATTCGTATATTAATAATAGTAGTAATAAAATTAATAGCTCCTAAAATTGATGAAATACCAGCTAGATGAAGAGAAAAAATAGCTAAATCTACAGAGCTACCCCCATGAGCAATATTAGAAGATAAAGGAGGGTAGACAGTTCAACCAGTACCAGCTCCATTTTCTACAATTCTTCTTGAAATTAATAATGTAAGAGAGGGTGGTAATAATCAAAAACTTATATTATTTATTCGGGGGAAAGCTATATCTGGAGCCCCTAATATTAATGGTACTAATCAATTACCAAATCCTCCAATTATAATAGGTATAACCATAAAAAAAATTATAATAAAAGCGTGAGCTGTAACAATAGTATTATAAATTTGATCATCCCCAATTAAAGATCCAGGGTTTCCTAATTCTGCTCGAATTTAAAAGACTAAGAGAGGTTCCAACTATTCCTGCTCAAATTCCAAAAATAAAATATAAAAGTTCCAATATCTTTAT
       Ngoài ra chúng tôi cũng thu thập một mẫu ngài trên cà tím tại xã Quảng Lập, huyện Đơn Dương ngày 17/7/2019. Quan sát bằng mắt thường đã ghi nhận thấy mẫu thu được có màu xám tro, kích thước tương đương với trưởng thành sâu đục lá cà chua nam mỹ. Chúng tôi đã thu thập mẫu và cắm mẫu. Kết quả giám định mẫu cho thấy đây là Neoblastobasis sp. [Lepidoptera: Blatobasidae] (hình 3). Về đặc điểm hình thái, mẫu thu được không có các đặc điểm đặc trưng để phân biệt với trưởng thành sâu đục lá cà chua nam mỹ (APHIS 2010). Cụ thể là đối với loài sâu đục lá cà chua nam mỹ, mép ngoài cánh trước dạng tua, màu sắc đốm nâu và xám bạc, cùng với các mảng màu tối. Cánh sau mép cánh dạng tua, mép ngoài dạng lõm. Ngoài ra chúng tôi cũng đã phân tích trình tự đoạn gen ty thể barcoding (COI) để khẳng định kết quả giám định mẫu sâu này. Giống Neoblastobasis có số lượng loài được mô tả tương đối ít, ở vùng châu Phi, Á, và châu Âu, mới ghi nhận 8 loài, trong đó có loài Neoblastobasis camellia đục quả cây Camellia oleifera thuộc họ chè Theaceae.


Hình 3. Trưởng thành Neoblastobasis sp. thu thập trên cà tím tại xã Quảng Lập, huyện Đơn Dương, ngày 17/7/2019.

Neoblastobasis sp. (COI)
GGGGTCTCCTCCTCCAGCAGGATCAAAAAAAGATGTATTTAAATTTCGGTCTGTTAATAATATAGTAATAGCTCCAGCTAAAACAGGAAGAGATAAAAGAAGAAGTAAAGCAGTAATACCTACAGCTCAAACAAATAAAGGTATTTGATCAAAAAATATATTATTAGGTCGTATATTAATAATTGTTGTAATAAAATTAATAGCTCCTAAAATTGATGAAATTCCAGCTAAATGTAAAGAAAAAATAGCTAAATCAACAGAACTACCTCCATGAGCAATATTAGATGAAAGTGGGGGGTACACTGTTCAACCTGTTCCTGCTCCATTTTCTACGATTCTTCTTGAAATTAAAAGAGTTAAAGAAGGAGGTAATAATCAAAATCTTATATTATTTATACGGGGGAAAGCTATATCAGGAGCTCCTAATATTAAAGGTACTAATCAATTTCCAAATCCTCCAATTATAATAGGTATTACTATAAAGAAAATTATAATAAAAGCATGAGCTGTTACAATAGTATTATAAATTTGATCATCACCAATTAATGATCCTGGATTACCTAATTCTGCTCGAATTAAGAGTCTTAAAGAAGTACCAACTAT

       Ngoài hai loài sâu trên đây, chúng tôi cũng ghi nhận các loài sâu hại phổ biến trên cà chua tại các địa điểm điều tra ở Lâm Đồng như dòi đục lá cà chua (Liriomyza sp.), bọ xít mù thuốc lá (Nesidiocoris tenuis), bọ phấn trắng, sâu xanh, sâu khoang, ruồi đục quả,…

Kết luận
       Chưa ghi nhận sâu đục lá cà chua nam mỹ tại các địa điểm điều tra ở trên thuộc tỉnh Lâm Đồng.
Đề Nghị
      Do mức độ nghiêm trọng của sâu đục lá cà chua nam mỹ và hình thức lây lan của sâu hại (qua cây giống và quả) từ vùng này sang vùng khác, cần thường xuyên điều tra, khảo sát để sớm phát hiện sâu đục lá cà chua nam mỹ tại tỉnh Lâm Đồng.


Viện BVTV

 

 

Các thông tin khác :
· CÔNG ĐOÀN VIỆN BẢO VỆ THỰC VẬT CHÀO MỪNG 74 NĂM NGÀY QUỐC KHÁNH NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM ( 2/9/1945-2/9/2019)
· THÔNG BÁO TUYỂN DỤNG VIÊN CHỨC NĂM 2019
· BỘ TRƯỞNG NGUYỄN XUÂN CƯỜNG: 'VIDA ĐẾN ĐÚNG LÚC NỀN NÔNG NGHIỆP ĐANG CẦN'
· ĐOÀN CÁN BỘ CUBA THĂM VÀ LÀM VIỆC VỚI VIỆN BẢO VỆ THỰC
· THÔNG BÁO VỀ VIỆC TRIỆU TẬP THÍ SINH DỰ THI TUYỂN VIÊN CHỨC TẠI HỘI ĐỒNG THI VIỆN BẢO VỆ THỰC VẬT NĂM 2019 ( VÒNG1)
· QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC THÍ SINH ĐỦ ĐIỀU KIỆN DỰ THI TUYỂN VIÊN CHỨC NĂM 2019 TẠI HỘI ĐỒNG THI TUYỂN VIỆN BẢO VỆ THỰC VẬT
· THỨ TRƯỞNG LÊ QUỐC DOANH VÀ ĐOÀN CÔNG TÁC LÀM VIỆC TẠI VIỆN BẢO VỆ THỰC VẬT
· Giới thiệu một số nguồn nấm ký sinh côn trùng có tiềm năng...
· Hội thảo tham vấn về tuyến trùng hại hồ tiêu, cà phê và kinh nghiệm phòng trừ tại Tây Nguyên
· THÔNG BÁO MỞ LỚP ĐÀO TẠO NGẮN HẠN VỀ CÔNG NGHỆ SINH HỌC
· THÔNG BÁO MỜI CHÀO HÀNG
· Chuyến thăm của đoàn cán bộ cao cấp của chính phủ Banladesh
· Chuyến thăm của đoàn cán bộ Viện BVTV tới Cục Bảo vệ thực vật
· Tình hình bệnh Vàng lá di động (VLDĐ) trên lúa vụ mùa năm 2013 tại Bắc Giang
· Hội thảo “ Quản lý ruồi đục quả diện rộng góp phần nâng cao chất lượng quả phục vụ xuất khẩu”
· Gặp mặt cán bộ hưu trí và cán bộ được điều động công tác mới