Hội thảo đầu bờ giới thiệu kết quả xây dựng mô hình quản lý bệnh vàng lá thối rễ cây ba kích

Ngày đăng : 23/09/2025

Cây ba kích có tên khoa học là Morinda officinalis How, họ Cà phê (Rubiaceae) và được gọi với nhiều tên gọi khác nhau như Ba kích thiên, Sáy cáy (Thái), Chầu phóng sì (Tày). Cây ba kích là cây dược liệu có giá trị kinh tế và y học cao, được trồng chủ yếu tại Quảng Ninh, Bắc Giang, Lạng Sơn, Hà Giang… Nhiều năm trở về đây rất nhiều người dân khu vực Quảng Ninh như Ba Chẽ, Cẩm Phả đã chuyển hướng sang trồng loại cây này để tăng thu nhập, diện tích trồng ba kích ngày càng được mở rộng. Tuy nhiên, thực tế sản xuất ba kích tại tỉnh Quảng Ninh nói riêng và các tỉnh khác trên cả nước nói chung đang gặp nhiều trở ngại lớn. Đặc biệt, năm 2020, tại huyện Ba Chẽ, Hợp tác xã Toàn Dân đã có khoảng 100 ha ba kích bị chết không rõ nguyên nhân, tỷ lệ bệnh trung bình cao nhất từ 40-50%, có những vườn tỷ lệ bệnh lên đến 70% và thậm chí không cho thu hoạch.

Ở Việt Nam, có một số nghiên cứu bước đầu đã xác định được một số loài nấm như Fusarium oxysporum, F. fujikuroi, F. proliferatum đều gây hại trên bộ phận rễ, củ của cây ba kích. Trên thực tế, nhiều loài vi sinh vật sống trong môi trường đất như nấm Fusarium, Rhizoctonia, Phytophthora, Pythium, vi khuẩn, tuyến trùng nốt sưng Meloidogyne spp., rệp sáp, sâu đục củ, v.v. cũng tham gia gây ra hiện tượng vàng lá thối rễ của nhiều loại cây trồng.

Kết quả nghiên cứu và giám định của Viện Bảo vệ thực vật đã xác định được tác nhân gây bệnh chính hại cây ba kích tại Quảng Ninh và các tỉnh phía Bắc do nấm Fusarium oxysporum và tuyến trùng Meloidogyne incognita. Đây là những đối tượng gây hại chính, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất ba kích. Đồng thời đã nghiên cứu và đưa ra các giải pháp khoa học và công nghệ để phòng chống bệnh và áp dụng vào mô hình vườn ươm và mô hình vườn cây thương phẩm. Từ kết quả đạt được, nhóm thực hiện đã xây dựng mô hình “Ứng dụng kỹ thuật quản lý tổng hợp bệnh có nguồn gốc trong đất hại cây ba kích” nhằm góp phần xây dựng được vùng trồng chăm sóc ba kích, quản lý tổng hợp nấm và tuyến trùng đạt hiệu quả cao, bền vững, năng suất cao, chất lượng tốt thuộc đề tài “Nghiên cứu giải pháp khoa học và công nghệ quản lý tổng hợp một số bệnh chính có nguồn gốc trong đất hại cây ba kích tại Quảng Ninh và một số tỉnh phía Bắc” do PGS.TS. Trịnh Xuân Hoạt – Viện Bảo vệ thực vật làm chủ trì.

Với kết qủa đạt được, ngày 21/9/2025 Viện BVTV cùng các đơn vị phối hợp thực hiện đã tổ chức hội thảo đầu bờ nhằm giới thiệu các kết qủa đạt được và người dân sẽ thăm quan tại thực địa để chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng.

Về dự Hội thảo gồm có các đại biểu đến từ các cơ quan chuyên môn, cơ quan quản lý, HTX, gồm:

Bà Nguyễn Thị Khánh Vân, Phó trưởng phòng quản lý Công nghệ, Quỹ KH&CN Quốc Gia – Bộ Khoa học và Công nghệ

Ông Lương Đình Doanh chuyên viên Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ KHCN

Ông Phạm Hồng Thái - PGĐ Sở KHCN Quảng Ninh

Ông Trần Văn Thực - Chi Cục Trưởng Chi cục TT&BVTV tỉnh Quảng Ninh

Ông Nguyễn Thanh Tùng - PCT UBND xã Kỳ Thượng, tỉnh Quảng Ninh

Về phía đơn vị phối hợp có ông Nguyễn Chí Hiểu – Phó Hiệu trưởng trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Về dự Hội thảo còn có nhiều đại biểu đến từ các cơ quan, HTX, người dân trồng ba kích tại xã Ba Chẽ và xã Kỳ Thượng, tỉnh Quảng Ninh.

Tại Hội thảo, Ban tổ chức đã đưa toàn thể đại biểu đi thăm mô hình trồng mới và mô hình thương phẩm cây ba kích, sau đó về hội trường để nghe PGS.TS. Trịnh Xuân Hoạt – chủ trì nhiệm vụ báo cáo kết qủa đã thực hiện và áp dụng vào xây dựng mô hình.

Tiếp theo, các đại biểu đã nghe báo cáo tham luận của HTX, đại diện UBND xã Kỳ Thượng, Chi cục Trồng trọt và BVTV Quảng Ninh. Các ý kiến đều đánh giá cao kết qủa đạt được, hiện nay, mỗi cây đã cho từ 1,5 – 3,0 kg/gốc. Với sản lượng này, chắc chắn sẽ có thu nhập cao cho người dân.

Sau khi nghe ý kiến tham luận của các đại biểu, ông Phạm Hồng Thái – Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh đã đánh giá cao kết quả đạt được và đồng ý với các ý kiến đã tham luận, bên cạnh đó, ông đã giao phòng Quản lý khoa học rà soát các nhiệm vụ đã làm trên ba kích, xem đã làm được những gì? Những gì cần tiếp tục để có một mô hình, một quy trình chuẩn đối với sản xuất ba kích, cũng như khai thác tất cả các bộ phận trên cây ba kích như lá, thân, quả ba kích để tạo ra nhiều sản phẩm hơn. Đồng thời, mong muốn các nhà khoa học, các viện, trường tiếp tục đồng hành cùng Quảng Ninh để phát triển nông nghiệp hiệu quả, bền vững và sinh thái.